New York krijgt veel kritiek vanwege zijn belastingen, maar op dit ene specifieke punt is de staat juist heel gul.
New York heft geen belasting op sociale zekerheidsuitkeringen, punt uit, ongeacht hoeveel je ontvangt of wat er verder nog op je belastingaangifte staat.
Maar het addertje onder het gras waar niemand het aan de eettafel over heeft: de federale overheid kan dat nog steeds doen – en doet dat ook – voor een enorm aantal gepensioneerden die ervan uitgaan dat sociale zekerheid gewoon overal buiten het bereik valt zodra ze stoppen met werken.
Hier zijn alle details.
Het goede nieuws, dat hebben we dan maar meteen achter de rug
New York stelt elke vorm van sociale zekerheid volledig vrij van staatsinkomstenbelasting, volgens de analyse van Edelman Financial Engines over pensioenbelastingen in New York.
Dat omvat pensioenuitkeringen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, nabestaandenuitkeringen en aanvullende bijstand (Supplemental Security Income). Op staatsniveau wordt hier niets van aangeraakt, waardoor New York in hetzelfde kamp zit als de meeste staten die de sociale zekerheid helemaal met rust laten.
New York biedt gepensioneerden ook nog een tweede voordeel: iedereen van 59,5 jaar of ouder kan volgens de belastingdienst van de staat New York jaarlijks tot 20.000 dollar per persoon aan gekwalificeerde pensioen- en lijfrente-inkomsten uitsluiten van zijn of haar belastbaar inkomen in de staat.
Een getrouwd stel waarvan beide partners pensioeninkomen ontvangen, kan samen tot $40.000 vrijstellen. Pensioenen van de staat New York, de lokale overheid, de federale overheid en de militaire dienst gaan nog verder en zijn helemaal vrijgesteld van staatsbelasting.
Hier komt de IRS weer in beeld
De federale belasting op sociale zekerheid houdt geen rekening met de staat waarin je woont, en werkt volgens een formule waar de meeste mensen nog nooit van hebben gehoord: ‘voorlopig inkomen’.
Dit wordt berekend door je aangepast bruto-inkomen, eventuele belastingvrije rente (zoals inkomsten uit gemeentelijke obligaties) en de helft van je totale sociale zekerheidsuitkeringen voor dat jaar bij elkaar op te tellen.
Zodra dat bedrag een bepaalde grens overschrijdt, wordt een deel van je sociale zekerheid belast tegen de gewone federale inkomstenbelastingtarieven. De drempels zijn sinds de jaren 80 en 90 helemaal niet veranderd en ze worden nog steeds niet aangepast aan de inflatie. Dat is precies waarom elk jaar meer gepensioneerden hierdoor worden geraakt, ook al verandert de regel zelf nooit:
- Alleenstaanden: Bij een voorlopig inkomen tussen $25.000 en $34.000 is tot 50% van je uitkering belastbaar. Boven $34.000 wordt tot 85% belastbaar.
- Getrouwd en gezamenlijke aangifte: Bij een voorlopig inkomen tussen $32.000 en $44.000 is tot 50% van je uitkering belastbaar. Boven $44.000 wordt tot 85% belastbaar.
Dat blijkt zowel uit de cijfers van Edelman Financial Engines als uit die van de Social Security Administration zelf.
De sociale zekerheidsuitkeringen zijn in januari met 2,8% gestegen, een van de grotere stijgingen in de kosten van levensonderhoud van de afgelopen jaren. En omdat deze drempels nooit veranderen, zorgt die verhoging er dit jaar stilletjes voor dat meer gepensioneerden boven de belastinggrens uitkomen dan vorig jaar, ook al is hun daadwerkelijke koopkracht nauwelijks veranderd.
De nieuwe aftrekpost waar gepensioneerden nu eigenlijk van op de hoogte zouden moeten zijn
Dit is het deel van dit verhaal dat echt nieuw is voor 2026: een nieuwe federale belastingvermindering die vorig jaar werd aangenomen, is dit jaar voor het eerst op echte belastingaangiften verschenen, en die blijft ook in de toekomst zeker van kracht.
Volgens de ‘One Big Beautiful Bill Act’ kunnen belastingbetalers van 65 jaar en ouder aanspraak maken op een extra aftrek van maximaal 6.000 dollar per persoon, of 12.000 dollar voor een echtpaar waarvan beide partners in aanmerking komen, bovenop de standaardaftrek die senioren al krijgen, zo blijkt uit Fidelity’s analyse van de nieuwe seniorenaftrek.
Dit geldt voor de belastingjaren 2025 tot en met 2028, dus gepensioneerden hebben dit al voor het eerst gezien toen ze eerder dit jaar hun aangifte voor 2025 indienden, en het blijft van kracht voor de aangifte over het belastingjaar 2026, die de meeste mensen volgend voorjaar zullen indienen.
Technisch gezien is het geen specifieke vrijstelling voor de sociale zekerheid, maar een aftrekpost die van toepassing is op het totale belastbare inkomen. Voor veel gepensioneerden komt het in de praktijk echter op hetzelfde neer: een aanzienlijk lagere federale belastingaanslag en, in veel gevallen, een lager deel van hun sociale zekerheidsuitkering dat daadwerkelijk wordt belast als je de berekening maakt.
De aftrek is echter niet onbeperkt. Hij begint af te nemen zodra het aangepaste bruto-inkomen boven de 75.000 dollar komt voor alleenstaanden of 150.000 dollar voor gezamenlijke aangiften, en wordt met 6 cent per dollar boven die grens verlaagd, om vervolgens volledig te verdwijnen bij 175.000 dollar voor alleenstaanden of 250.000 dollar voor gezamenlijke aangiften, volgens de eigen richtlijnen van de IRS over deze regeling.
Waarom dit zoveel mensen overvalt
De meeste gepensioneerden gaan ervan uit dat sociale zekerheid gewoon pensioengeld is, los van de rest van hun financiën en vrijgesteld van belasting, zoals New York het behandelt.
Maar voorlopig inkomen loopt snel op, vooral voor iedereen die nog geld opneemt uit een 401k of traditionele IRA, een pensioen ontvangt of inkomsten heeft uit beleggingen of parttime advieswerk.
Een gepensioneerde die volledig van zijn sociale zekerheid leeft, zal deze drempels waarschijnlijk nooit overschrijden. Zodra er andere inkomstenbronnen in beeld komen, zelfs bescheiden, verandert de rekensom snel, want er is maar 50% van je sociale zekerheidsuitkering plus al het andere nodig om je voorlopig inkomen in het belastbare gebied te duwen.
Wat gepensioneerden hier daadwerkelijk aan kunnen doen
Niets hiervan staat vast zodra je een uitkering ontvangt. Een paar strategieën komen steeds weer terug bij pensioenplanning:
- Als je je sociale zekerheid uitstelt tot na de volledige pensioengerechtigde leeftijd, wordt de uiteindelijke maandelijkse uitkering hoger en win je tijd om eerst andere inkomstenbronnen aan te spreken, mogelijk terwijl je nog in een lagere belastingschijf zit.
- Door opnames uit belastbare, fiscaal uitgestelde en Roth-rekeningen zorgvuldigte spreiden, kun je voorkomen dat je in een bepaald jaar in een hogere belastingschijf terechtkomt.
- Met‘gekwalificeerde donaties aan goede doelen’ kan iedereen van 70,5 jaar of ouder tot $100.000 per jaar rechtstreeks vanuit een IRA naar een erkend goed doel sturen. Dat geld telt mee voor de verplichte minimumuitkeringen, maar wordt nooit als belastbaar inkomen beschouwd.
- Roth-conversies, uitgevoerd voordat de verplichte minimumuitkeringen ingaan, betekenen dat je nu belasting betaalt in ruil voor een lager belastbaar inkomen en minder belasting over je sociale zekerheid later.
De ‘snowbird’-valkuil waar New Yorkers op moeten letten
Voor New Yorkers die een pensioen met lagere belastingen op een warmere plek overwegen: de regels voor ingezetenschap van de staat zijn strenger dan de meeste mensen verwachten.
Als je meer dan 183 dagen in New York verblijft, hier een vaste woonplaats hebt of dingen zoals een New Yorks rijbewijs of kiezersregistratie behoudt, kun je juridisch gezien nog steeds aan het belastingstelsel van de staat gebonden zijn, zelfs als je denkt dat je bent verhuisd.
Je woonplaats daadwerkelijk verplaatsen betekent meer dan alleen overwinteren in Florida; het vereist het bewust bijwerken van juridische documenten en het verbreken van lokale banden, volgens de richtlijnen van Edelman over de woonplaatsvereisten van New York.
New York mag dan wel mild zijn wat de sociale zekerheid zelf betreft, maar door de bredere belastingstructuur van de staat, die toeslag van 3,08% in New York City en de decennia-oude drempels van de IRS, zit er hier toch meer aan je pensioeninkomen vast dan de meeste mensen aanvankelijk verwachten.